وامتناع از موافقت اگر براي حفظ حِمى وخوف از تعدى عوام از قسم حلال وحرام باشد مثل منع از شرب دخان در نهار شهر رمضان مع الفتوى بعدم مُفطرّيته ، ( 1 ) چنانچه بناى جمعى بر آن است ، مثل مرحوم حاج شيخ محمد باقر جدّ ( 2 ) ( طاب ثراه ) وغيره ، فله وجه ، وحقير هم موافقم ولهذا نظر خود را اشاعه ندادم وبه عنوان بحث علمي اكتفا نمودم ( 3 ) وعمل خودم بر اجتناب است مهما أمكن حتى از استماع از راديو كه مانع ، آن را تجويز نموده است . واگر به جهت مخالفت در أصل حكم است گمان مى كنم در نوشته حقير تأمّل نشده ويا اصلاً ملاحظه نفرموده اند چنانچه على المنقول سر كار آية الله حجّت ( 4 ) ( دام إفضاله ) تصريح به موافقت با حقير نموده بودند با عدم ملاحظه نوشته حقير ، وزيادة بر آنچه نوشتم نه مى توان نوشت ونه مى توان توضيح داد . لهذا اكتفا مى كنم به جواب آنچه ثقة الإسلام آقاى بروجردي نقل نمودند [ از ] مخالفت خلد مقام آية الله صاحبنا ( طاب ثراه ) ( 5 ) اگر مخالفت با آن

--> ( 1 ) . در مفطّر بودن دود غليظ بين فقها اختلاف نظر است برخى از فقها آن را از مفطرات نمى دانند . ( 2 ) . حاج شيخ محمد باقر ( 1235 - 1301 ) از شاگردان حجّة الإسلام شفتى وصاحب جواهر وشيخ أنصارى وشيخ حسن كاشف الغطاء وفرزند حاج شيخ محمد تقي صاحب حاشية معالم است . رياست علمي وديني أصفهان در أواخر با أو بوده است . ( 3 ) . يعنى با اينكه به فتواى من استفاده حلال از گرامافون حلال است ، در عين حال اين فتوا را به عامه مردم نمى گويم وخودم هم از آن استفاده نمى كنم براي آنكه مبادا گرامافون تهيه كنند وبه خاطر ضعف ايمان از آن استفاده حرام نمايند . ( 4 ) . آية الله سيّد محمد حجّت كوهكمره‌اى ( 1310 - 1372 ) در زمان حاج شيخ عبد الكريم حائري از مدرّسان معروف حوزه علميه قم وسپس از ايشان يكى از مراجع تقليد به شمار مى آمد . ( 5 ) . مقصود از آقاى بروجردي همانطور كه قبلاً گفته شد ، مرحوم حاج ميرزا مهدى بروجردي ومقصود از « آية الله صاحبنا » مرحوم حاج شيخ عبد الكريم حائري يزدى مؤسس حوزه علميه قم است وظاهراً چون حاج شيخ محمد رضا با ايشان هم درس بوده وبا هم از محضر سيّد محمّد فشاركى استفاده مى كرده اند از ايشان به « صاحبنا » تعبير مى كند .